Którzy święci strzegą dachu kieleckiej katedry? Jak św. Konstanty bywał patronem Kielc?
Możemy dowiedzieć się tego z książki ks. Jacka Pyci „Nad Silnicą”. (Cytując zachowano pisownię oryginalną.) Sięgamy po nią, by przypomnieć osoby świętych odmalowane na sklepieniu nawy głównej i prezbiterium.
Autor jest pochowany w grobowcu kanoników kieleckich obok Sługi Bożego Wojciecha Piwowarczyka na Cmentarzu Starym w Kielcach. Z jego osobliwego dziełka bierzemy informacje by rozpoznać świętych z katedralnego sklepienia. A niektórych naprawdę trudno rozpoznać o własnych siłach. Zwiedzanie katedralnej ścieżki świętych z księdzem Pycią zacznijmy pod chórem:
„Malowanie ukończono w 1898 r.
Roboty malarskie wykonał artysta malarz Niziński z innymi kolegami z Krakowa. [...] Z boków namalowani święci i święte, poczynając od chóru muzycznego: Bł. Jolanta Księżna Kaliska i Św. Brygida Królowa Szwedzka, Bł. Szymon z Lipnicy i Jan z Dukli, Bł. Bronisława i Salomea, Św. Wacław i Bł. Czesław, Bł. Kunegunda (Kinga) i Św. Jadwiga, Św. Cyryl i Metody Apostołowie Słowian.” (s. 14)
Kilkanaście lat później pojawiają się w świątyni święci tworzący korowód nad głowami modlących się w prezbiterium:
„Przed wojną w 1911 r. przystąpiono do odświeżenia i restauracji kościoła. Dano nową mensę marmurową do wielkiego ołtarza, sprawiono nowe tabernakulum i 12 lichtarzy. Odświeżono obraz w wielkim ołtarzu, pokryto półkole nad presbyterium nową blachą miedzianą.
Dano nowe sklepienie nad chórem kapłańskim, gdyż dawne groziło zawaleniem - stąd wynikła potrzeba odmalowania nowego sklepienia wraz z presbyterium, co już podczas wojny uskutecznia wspomniany Niziński.
Na sklepieniu na środku namalowano dwa duże obrazy: Matki Boskiej Częstochowskiej i Ostrobramskiej.
Niżej cztery mniejsze obrazy Matki Boskiej: Nieustającej Pomocy, Kodeńskiej, Gidelskiej i Włoszczowskiej.
Na samym środku sklepienia kołem święci i święte oddają cześć N. M. Pannie. Przy wejściu do chóru kapłańskiego Apostołowie: Piotr, Paweł, Bartłomiej, Barnaba, Maciej, Szymon, Jakób większy i mniejszy. Z boku u dołu: Filip i Andrzej Apostołowie.
Po lewej stronie święci i święte: Paweł Męcz., Fabian Papież, Sebastian, Cecylia, Zyta, Małgorzata (depcze smoka), Elżbieta Król., Katarzyna i Agnieszka, z boku u dołu Ewangeliści: Marek i Łukasz.
Na wprost wielkiego ołtarza Św.: Barbara, Łucja, Urszula, Tomasz z Akwinu, Katarzyna Seneńska, Jozafat arcybiskup Połocki, Bł. Andrzej Bobola, Bł. Wincenty Kadłubek i Św. Augustyn Doktór Kościoła. Z boku u dołu: Tomasz i Tadeusz albo Juda Apostołowie.
Po prawej stronie Św.: Kazimierz, Stanisław Biskup, Wojciech, Bł. Michał Gedrojc (z zakonu kanoników Augustianów w Krakowie), Jan Kanty, Jacek, Izydor Oracz, Bł. Izajasz Boner (przeor Augustianów w Krakowie), Św. Stanisław Kostka. Z boku u dołu: Ewangeliści: Mateusz i Jan.” (s. 15-16)
Od ks. Pyci można także dowiedzieć się, że szczególnym patronem katedry, Kielc, diecezji kieleckiej był św. Konstanty. Patron, który co i rusz pojawiał się i znikał:
„Konstanty Szaniawski, biskup krakowski, w trzecią niedzielę po Wielkiejnocy, czyli 18 kwietnia 1728 r. konsekruje kościół kolegiacki w Kielcach pod dawnym tytułem Wniebowzięcia N. M. P. - głównym i Św. Wojciecha, Biskupa Meczennika i Konstantego Wyznawcy - tytułami mniejszymi.
Rocznicę konsekracji ustalono na niedzielę po oktawie Narodzenia N. M. P., czyli między 15 a 22 września. Rocznica nigdy nie stykała się z uroczystością M. B. Różańcowej - co trwa do 1912 r.
Św. Konstantego jako mniejszego patrona kolegiaty obchodziło tylko duchowieństwo kieleckie. W dniu 15 maja 1812 r. Górski, biskup kielecki, na swą prośbę otrzymuje reskrypt z Rzymu podnoszący patrona Św. Konstantego do rytu zdwojonego większego i rozszerzający to święto na całą diecezję kielecką jako mniejszego patrona diecezji.
W 1819 r. zniesiono diecezją kielecką - tem samem upada święto patrona Św. Konstantego - nie umieszczano go w rubryceli krakowskiej.
W 1834 r. powstaje wikariat Apostolski Kielecko-Krakowski (zwany i diecezją kielecko-krakowską).
Rubrycelę drukowano w Kielcach w drukarni wojewódzkiej. Egzemplarz rubryceli (bez wykazu księży) płacono po 3 złote i opłata stemplowa 20 groszy na każdym egzemplarzu.
W Kielcach również drukowano rubrycelę dla zakonu i klasztorów bernardyńskich - (dla Karczówki). W tej rubryceli niema patrona Ś. Konstantego.
Od 1848 r. granica między Rosją i Austrią dzieli wikariat Apostolski kielecko-krakowski od diecezji krakowskiej. Rubrycela była jedna i ta sama - przez dwa lata w krakowskiej rubryceli umieszczano dla miasta Kielc Św. Konstantego w dniu 11 marca - potem zaniechano. [...]
X Barcz proboszcz w Mstyczowie a później w Kromołowie układa rubrycelę dla diecezji kieleckiej (od 1883 r.).
Wraca święto Św. Konstantego patrona diecezji kieleckiej. Jego staraniem Św. Annę podniesiono do rytu I klasy z oktawą (z racji bractwa Św. Anny w Kromołowie) zaprowadzono święta: Św. Aleksandra (imieniny X Kluczyńskiego) i św. Leopolda (imieniny X Dobrzańskiego dziekana będzińskiego).
Przy reformie kalendarza diecezjalnego w 1913 r. święta Leopolda i Aleksandra usunięto z rubryceli, a święto Św. Anny zostaje świętem drugiej klasy - jak w kalendarzu powszechnym. [...]
Przy tej reformie w 1913 r. rocznicę konsekracji kościoła katedralnego ustalono na 26 września (jak w diecezji płockiej) przez co zewnętrzna jej uroczystość (kiedy 26 września wypada w poniedziałek lub wtorek) w następującą niedzielę w kościele katedralnym schodzi się z zewnętrzną uroczystością Matki Boskiej Różańcowej. Św. Wojciech zostaje Patronem pierwszej klasy. Bł. Wincenty Kadłubek zaledwie ma ryt zdwojony większy, mimo że umarł w klasztorze w Jędrzejowie diecezji kieleckiej.” (s. 158-159)
Źródło: P.I.L. (Ks. Jacek Ludwik Pycia) „Nad Silnicą III.” Wydanie pośmiertne drukowane jako manuskrypt w małej ograniczonej liczbie egzemplarzy Kielce Drukarnia Jana Łęskiego. 1938.
